Uzaydaki araştırmalar, tabiplerin Dünya’daki insanları tedavi etmesine nasıl yardımcı oluyor

Uzaydaki tıbbi araştırmalar, Dünya’daki hastalara yardımcı olabilecek ilerlemelere yol açıyor.

Uzay araştırmaları için geliştirilen çeşitli teknolojiler daha sonra tıbbi eserlere de katkıda bulundu.

Örneğin kızılötesi termometreler, uzak yıldızların ve gezegenlerin sıcaklığını uzaktan ölçmek için oluşturulan kızılötesi sensörlerden güç alıyor.

Ancak insanları giderek artan bir halde bilhassa insan sıhhatine yönelik uzayda araştırma yapmayı hedefliyor.

Araştırmacılar, Dünya’nın yüzeyinden yaklaşık 400 km üstte yörüngede dönen Memleketler arası Uzay İstasyonu’nda (ISS) yer çekimi olmadan deneylere imza atıyor.

Birçok hastalık uzayda inceleniyor

Yer çekiminin tesirinin ortadan kaldırılması biyolojik sistemleri değiştirerek yerde yapılamayan deneylerin yapılmasını mümkün kılıyor. Araştırmacılar kanser, kalp hastalığı, nörolojik bozukluklar, körlük ve öbür rahatsızlıkların tedavilerini incelemek için uzaya malzeme gönderiyor.

Bu tıp araştırmalar sivil tıbbın ötesine uzanıyor. Ay’a ve sonunda Mars’a yapılacak uzun vadeli misyonlar için hazırlıklar devam ederken, bilim insanları astronotların uzun müddetli uzay seyahatine dayanmasına ve hastalıklarla ve tıbbi acil durumlarla yüzleşmesine yardımcı olacak teknolojiler geliştiriyor.

Uluslararası Uzay İstasyonu

Çeşitli faktörler uzay temelli araştırmaları karmaşık hale getiriyor. Materyallerin taşınmasının maliyeti ve ayrıyeten Dünya üzerinde yapılan deneyleri, 15 ülkeden beş uzay ajansının karmaşık bir paydaşlığı olan ISS’de yürütülebilecek deneylere dönüştürmek epey sıkıntı oluyor.

Bazı bilim insanları, uzay çalışmalarının tedavileri keşfetme ve hizmetlerini daha erişilebilir hale getirecek araçlar yaratma potansiyelinin, masrafı ve karmaşıklığı haklı çıkardığını söylüyor.

Uzay mekiği Columbia’da nörobilim araştırmaları yürüten ve şu anda uzayda sanal klinik bakım için tıbbi aygıtlar geliştiricisi olan Leap Biosystems’in genel müdürü olan Dr. Dave Williams, “İstasyonda yaptığımız her şey, Dünya’daki sıhhat sistemine katkı sağlıyor.” diyor.

Uzay seyahatinin, astronotlarda kemik ve kas kaybına, bağışıklık sisteminin baskılanmasına, merkezi hudut sisteminde değişikliklere ve öbür tesirlere neden olduğu biliniyor.

Ulusal Çeviri Bilimlerini Geliştirme Merkezi’nin eski müdürü ve şu anda biyoteknoloji teşebbüsü Vesalius Therapeutics’in CEO’su olan Dr. Christopher Austin, astronotların uzayda gelişen sıhhat sıkıntılarının çoğunlukla geri döndüklerinde çözüldüğünü söylüyor.

Bu aksine dönüşün nasıl gerçekleştiğini incelemek, Dünya’daki yaşlanma bozukluklarına ait çalışmalara katkı sağlayabilir.

ISS’deki ABD Ulusal Laboratuvarı’nın baş bilim sorumlusu Michael Roberts, mikro yer çekimine maruz kalmanın hücresel seviyede yaşlanmanın tesirlerini kopyaladığını söylüyor.

Sonuç olarak araştırmacılar, Dünya üzerinde yıllarca araştırma yapılmasını gerektirebilecek çalışmalardan uzayda aylar içinde bilgi toplayabiliyor.

Cedars-Sinai Tıp Merkezi İdare Şurası Rejeneratif Tıp Enstitüsü’nde yardımcı doçent olan Arun Sharma, uzay araştırmalarındaki tecrübesinin kök hücreden türetilmiş kalp hücrelerini uzaya göndermeyi de içerdiğini söyleyerek, “Uzayda olup bitenler hızlandırılmış yaşlanmaya benziyor. Bu yaşlanma süreçlerini mikro yer çekiminde daha süratli bir formda inceleyebiliriz.” diyor.

Yer çekimsiz ortam ilaçların geliştirilmesini sağlıyor

İlaç üreticisi Merck ve biyoteknoloji ile ilgilenen Axonis Therapeutics ve LambdaVision üzere şirketler, mevcut tedavileri uygunlaştırmak yahut deneysel tedavileri optimize etmek için mikro yer çekiminden yararlanmayı amaçlıyor.

Merck, Keytruda portföyünde bir antikanser ilacının kristalin bir formunu bulup bulamayacağını belirlemek için ISS’de deneyler yürütüyor.

Çeşitli kanser çeşitlerini tedavi eden ilaç, 2022’de 20,9 milyar dolarlık satış elde etti. Hastalar ilacı 30 dakikalık intravenöz infüzyonlarla alıyor. Fakat uzaydaki deneyler, gelecekte ilacın hap biçiminde alınmasını sağlayabilir.

Uluslararası Uzay İstasyonu’nun içi

Göz tedavileri

ISS’deki uzun vadeli araştırma programlarından biri, LambdaVision’ın, gözün ardındaki ışığa hassas doku olan retina hastalıkları nedeniyle kör olan insanlara yine görme gücü kazandırma gayretidir.

Baş Bilim Sorumlusu Jordan Greco, LambdaVision’ın 2016’dan bu yana ISS’ye sekiz yük taşıdığını ve şirketin yapay retinanın mikro yer çekiminde daha güzel bir ortaya geldiğini bulduğunu söyledi.

Yaklaşık üç yıl içinde klinik denemelere girmesi beklenen yapay retinanın yasal onay alması durumunda LambdaVision’ın bunu ISS’de yahut ticari bir uzay istasyonunda üreteceğini söylüyor.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir