Göktaşı çarpması Dünya’yı yörüngeden çıkarabilir mi

Özel Haber

Teorik olarak birbiriyle çarpışan rastgele iki obje, yörüngelerini değiştiren bir momentum transferini gerçekleştirir.

Yani, bir gramdan daha hafif olan bir mikrometeorit bile, Dünya’nın Güneş etrafındaki yörüngesinde fark edilemeyecek bir değişikliğe neden olabilir. Lakin işler o kadar da kolay değil.

Genel olarak, çarpan obje ne kadar büyük olursa, çarpmanın tesiri de o kadar büyük olur. Lakin tesir pek çok şeye bağlıdır; örneğin: çarpma tertibatının yoğunluğu ve çekme direnci; çarpma noktasının jeolojisi; ve çarpmanın açısı ve suratı.

Ancak en kıymetlisi, çarpışma sırasında momentumun tamamı Dünya yüzeyine aktarılmaz. Zira göktaşı, yüzeye çarpmadan evvel atmosferde küçük taşlara ayrılır ve bir kısmı yanarak buharlaşır.

Az ölçüdeki güç bile Dünya’ya ziyan verir

Göktaşının büyük kinetik gücü çoğunlukla ısıya dönüştürülür ve sırf küçük bir kısmı mekanik güç olarak hissedilir.

Bu küçük ölçüdeki mekanik güç bile çoğunlukla Dünya yüzeyinin deforme olmasına, kırılmasına ve çarpma bölgesinin tahrip edilmesine neden oluyor.

Bilim insanları, Dünya yüzeyinde varlığını sürdüren çok sayıda büyük çarpma alanı olduğunu zati biliyor.

Tiktok’da bizi takip edin

Bunlardan en büyüğü olan Güney Afrika’daki Vredefort Krateri, yaklaşık 20 km büyüklüğünde, saatte 90 bin km’ye varan süratle hareket eden ve yaklaşık 2 milyar yıl evvel Dünya’ya çarpan bir obje tarafından oluşturuldu.

Bu obje muhtemelen Dünya kütlesinin yalnızca 100 milyonda biri kadardı. Bu büyük kütle farkı ve çok az momentumun aktarıldığı gerçeği, bilinen hiçbir çarpma olayının Dünya’nın yörüngesini kıymetli ölçüde değiştirmediğini gösteriyor.

Ancak Dünya’yı tam manasıyla etkileyen büyük göktaşı çarpmaları da var. Dinozorların yok olmasına neden olan Chicxulub olayı üzere kitlesel yok oluş meydana getiren büyük göktaşı çarpmaları, etraflarındaki her şeyi yok edebilir.

Gelecekte de tıpkı kütlesel yok oluş olayındaki üzere gezegenimize büyük bir göktaşı çarpabilir. Fakat bilim insanları, bunun Dünya’yı yörüngeden çıkarmasının çok zayıf bir ihtimal olduğunu düşünüyor.

Güney Afrika’daki Vredefort Krateri

Güneş sisteminin erken tarihinde ise işler biraz daha farklıydı. Bebek gezegenleri etkileyebilecek çok daha fazla ve çok daha büyük objeler vardı.

Ay’ın ilkel Dünya ile yıkıcı bir çarpışmanın sonucu olduğuna inanılıyor. Uranüs’ün dönme ekseninin yönelimi, 3 ila 4 milyar yıl evvel Dünya boyutunda bir objenin ona çarptığını gösteriyor.

Dolayısıyla Güneş Sistemindeki tüm gezegenlerin yörüngelerinin çarpışmalar nedeniyle değiştiğini söylemek muhtemelen yanlış olmaz. Lakin bunun tam olarak ne vakit ve nasıl olduğunu belirlemek imkansız.

Sonuç

Dünya, yaklaşık 5,972,000,000,000,000,000,000 (yaklaşık olarak 5.972 x 10^24) kilogramlık muazzam bir kütleye sahiptir ve bu nedenle yörünge çekimi, gezegenin bir göktaşı çarpması sonucu yörüngeden çıkmasını maniler.

Gökcisimleri Dünya’ya çarptığında, çoklukla yer yüzeyine düşerler yahut atmosferde yanarlar. Büyük göktaşları yahut asteroidler, yeryüzünün jeolojik tarihinde değerli olaylara neden olmuş olabilirler, lakin Dünya’yı yörüngeden atma kapasitesine sahip değillerdir.

Ancak çok büyük bir göktaşı yahut asteroid Dünya’ya çarptığında, global iklimi etkileyebilir ve büyük ölçekte yıkımlara neden olabilir.

Bu cins bir çarpma, dinozorların soyunun tükenmesi üzere tarih öncesi olaylara misal sonuçlara yol açabilir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir